Hội nghị báo cáo kết quả khảo sát, sưu tầm, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa phi vật thể Dân tộc Tày huyện Chợ Đồn

Huyện Chợ Đồn nằm ở phía Tây của tỉnh Bắc Kạn, có tổng diện tích tự nhiên trên 91 nghìn ha, dân số hơn 56 nghìn người với 07 dân tộc cùng sinh sống gồm Tày. Mông, Dao, Nùng, Kinh, Hoa và Sán Chay. Trong đó dân tộc Tày chiếm hơn 70% dân số toàn huyện. Các dân tộc cùng sinh sống tạo thành một cộng đồng đoàn kết, thống nhất, mỗi dân tộc đều giữ gìn được những phong tục tập quán truyền thống tốt đẹp của dân tộc mình. Dân tộc Tày trên địa bàn huyện có một hình thức sinh hoạt văn hóa tín ngưỡng gọi là Then. Nội dung và hình thức Then Tày ở địa phương nói chung mang những đặc điểm chung của Then Tày tỉnh Bắc Kạn thể hiện ở một số chi tiết trong đàn, hát, múa, y phục…Then vốn từ một loại hình nghệ thuật đã phát triển đến cấp độ nghệ thuật tín ngưỡng của người Tày. Trong đời sống tâm linh, người Tày sử dụng then để cầu phúc, giải hạn, chữa bệnh, phong sắc…

  Bà Hà Thị Khánh, Trưởng phòng VH&TT huyện  báo cáo kết quả khảo sát, sưu tầm,

bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa phi vật thể dân tộc Tày.

( Nguồn ảnh Nông Tuấn Anh)

 

Thực hiện khảo sát, sưu tầm và bảo tồn phát huy giá trị văn hóa phi vật thể, huyện Chợ Đồn đã thành lập tổ công tác tiến hành khảo sát, sưu tầm tại 12/22 xã, thị trấn trên địa bàn huyện, với một số loại hình như: Nghệ thuật hát then, đàn tính ( Thencổ và then mới); Nghệ thuật hát đám cưới ( thơ lẩu, Quan làng, pả mè); Nghệ thuật  hát lượng cọi, lượng phong slu, lượn nàng ới, lượng khảm hải, lượng nàng hai, lượng slương. Sau khi đi sưu tầm khai thác đã thu được một số kết quả. Về Nghệ nhân, hiện nay trên địa bàn huyện có 05 nghệ nhân, chủ yếu là người Tày  gồm:  Then Giai, trú tại xã Bằng Lãng; Then Túc, trú tại xã Yên Thịnh; Then Ngụy, trú tại xã Yên thượng; Then Thăm,  trú tại xã Đại Sảo; Then Hựu, trú tại xã Đông Viên. Về số người biết hát then- đàn tính( bao gồm cả chuyên nghiệp và không chuyên nghiệp) trên địa bàn huyện có khoảng 59 người, số người biết hát then – đàn tính trong nhóm này là người dân tộc Tày chiếm 95% . Về hiện vật liên quan đến di sản văn hóa phi vật thể “ Then Tày” thì Đàn tính là hiện vật còn lưu giữ được nhiều nhất với tổng số 101 cây đàn tính có trên địa bàn huyện. Có 03 hộ gia đình chế tác đàn tính gồm ông Lý Văn Chiến, thôn Nà Dầu, xã Đồng Lạc; ông Hà Đức Lỵ, tổ 6A, thị trấn Bằng Lũng; Ồn Văn Tiến Khởi, xã Bằng Lãng. Về trang phục còn nguyên gốc và cách điệu có liên quan đến Nghệ thuật hát then đã thống kê được hiện còn lưu giữ là 68 bộ….Ngoài ra, tại một số hộ  tại xã Đông Viên, Yên Mỹ, Bằng Lãng  cũng có lưu giữ  một số hiện vật , tư liệu, tài liệu liên quan đến Then tày. Về loại  hình hát then mới, đã có một số bài then được sáng tác phát triển từ thơ Tày do một số nghệ nhân sáng tác. Trên địa bàn huyện hiện có Câu lạc bộ hát then – đàn tính Thi trấn Bằng Lũng, Câu lạc bộ Then, Thơ, lượn xã Yên Mỹ; Nhóm đam mê hát then huyện Chợ Đồn, các câu lạc bộ, các nhóm này luôn tham gia vào các phong trào văn hóa, văn nghệ vào dịp hội xuân, Ngày hội toàn dân và các hội diễn, liên hoan…Bên cạnh đó một số trường như Tiểu học thị trán Bằng Lũng, Trường Phổ thông dân tộc nội trú huyện cũng đã đưa bộ môn này để truyền dạy cho học sinh. Về nghệ thuật hát đám cưới ( thơ lẩu, Quan làng, Pả mè ) hiện nay còn khoảng hơn 15 người dân tộc Tày còn lưu gữi lại các quyển thơ Lẩu.

 Đại biểu chụp ảnh lưu niệm cùng các nghệ  nhân, diễn viên của các CLB Hát then,

Đàn tính của huyện  (nguồn ảnh Nông Tuấn Anh).

Tại hội nghị, các đại biểu đã cùng nhau phát biểu tham luận đóng góp vào sự phát triển của Then Tày trên địa bàn huyện Chợ Đồn. Trong thời gian tới, ngành chức năng của huyện cũng đã đưa ra một số giải pháp cho công tác bảo tồn và phát huy di sản văn hóa phi vật thể “ Then Tày”  trên địa bàn huyện như: Thực hiện công tác tuyên truyền, vận động nhân dân bảo tồn, giữ gìn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể “ Then tày”:  Xây dựng quy hoạch, kế hoạch phát triển, sưu tầm các tư liệu, tài liệu, hiện vật liên quan đến di sản văn hóa phi vật thể” Then Tày”  tại địa phương. Đào tạo, bồi dưỡng, triển khai xây dựng các đề tài, chương trình nghiên cứu khoa học chuyên đề về di sản văn hóa phi vật thể “ Then Tày”; Tổ chức các chương trình, hoạt động bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa phi vật thể “ Then Tày “ trong cộng đồng.

Tại đây, một số tiết mục hát then cổ, phuối pác giao duyên, lượn phong slư; Khảm hải theo điệu lượn Nàng hai, Thơ lẩu đã được các nghệ nhân và người yêu hát then biểu diễn báo cáo./.

Bài trướcHuyện Chợ Đồn tập trung chăm sóc lúa mùa
Bài tiếp theoTuổi trẻ Trung tâm Y tế huyện Chợ Đồn học tập và làm theo lời Bác