Chợ Đồn hướng tới phát triển du lịch gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống

Điểm thu hút khách du lịch, đầu tiên phải kể đến khu di tích Quốc gia đặc biệt ATK Chợ Đồn. Đây là những di tích ghi dấu các sự kiện lịch sử quan trọng của Đảng thời kỳ trước cách mạng tháng 8 năm 1945 và thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược 1946 – 1954. Với những di tích lịch sử đã được xếp hạng cấp quốc gia đặc biệt, như:

Di tích lịch sử Pù Cọ Bản Bẳng – xã Nghĩa Tá, là nơi ghi dấu các cuộc gặp gỡ giữa hai đoàn quân Nam Tiến và Bắc Tiến,  do đồng chí Võ Nguyên Giáp và Chu Văn Tấn chỉ huy, là điểm tổ chức nhiều cuộc họp cơ mật của quân đội ta để chuẩn bị cho cuộc tổng khởi nghĩa vào tháng 8 năm 1945.  Đây cũng là nơi dừng chân nghỉ lại của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trên đường từ Pác Bó –Cao Bằng  trở về chiến khu Việt Bắc.

Di tích lịch sử Nà Pậu – xã Lương Bằng là nơi Bác Hồ ở và làm việc thời kỳ 1950 -1951, gồm Lán Bác Hồ, lán cảnh vệ, hầm trú ẩn của Bác, Tảng đá, cây đa nơi nghỉ ngơi, tắm giặt, câu cá của Bác và nhà trưng bày hiện vật. Trong thời gian ở Nà Pậu, Bác đã ra nhiều chỉ thị, quyết định quan trọng, góp phần đưa cuộc kháng chiến của quân và dân ta đến thắng lợi, như: Thả 119 tù binh Âu-Phi; kêu gọi toàn quốc kháng chiến; thành lập Đảng lao động Việt Nam; khen thưởng các đơn vị bộ đội chiến thắng trong chiến dịch Trung du và Đông Bắc; cũng tại đây Người đón xuân Tân Mão 1951 và gửi thư chúc tết tới đồng bào và chiến sỹ cả nước:

“Xuân này kháng chiến đã năm xuân

Nhiều xuân thắng lợi càng gần thành công

Toàn dân hăng hái một lòng

Thi đua chuẩn bị tổng phản công kịp thời”

Hay điểm di tích Đồi Khau Mạ – xã Lương Bằng –  nơi ở và làm việc của Đồng chí Phạm Văn Đồng thời kỳ 1950 – 1951. Tại nơi này, đồng chí Phạm Văn Đồng đã cùng với Trung ương Đảng, Bộ Tổng tư lệnh Quân đội Nhân Dân Việt Nam, dưới sự chỉ đạo của Chủ Tịch Hồ Chí Minh đã tổ chức họp bàn mở chiến dịch biên giới năm 1950, chiến dịch thành công, một dải biên giới phía bắc được hoàn toàn giải phóng, mở ra thời kỳ mới cho cách mạng Việt Nam.

 Di tích lịch sử Bản Ca- xã Bình Trung là nơi ở và làm việc của Bác Hồ trong tháng 12 năm 1947

Di tích lịch sử Bản Ca- xã Bình Trung là nơi ở và làm việc của Bác Hồ trong tháng 12 năm 1947, Tuy Bác ở Bản Ca chỉ trong một thời gian ngắn, nhưng tại đây, Người đã có nhiều sắc lệnh, chỉ thị quan trọng và cũng chính tại đây, người ra lời kêu gọi đồng bào cả nước chung sức, chung lòng tập trung vào cuộc kháng chiến chống thực dân pháp xâm lược. Hình ảnh của Bác ở chiến khu Việt Bắc sau này đã được khắc họa trong bài thơ “Việt Bắc” của nhà thơ Tố Hữu:

“Mình về với Bác đường xuôi

Thưa dùm Việt Bắc không nguôi nhớ người

Nhớ ông cụ mắt sáng ngời

Áo nâu túi vải đẹp tươi lạ thường

Nhớ người những sáng tinh sương

Ung dung yên ngựa trên đường suối reo

Nhớ chân người bước lên đèo

Người đi rừng núi trông theo bóng người”.

Di tích Nà Quân – xã Bình Trung là địa điểm được chọn để đặt hội trường Trung ương Đảng từ năm 1948-1952, tại đây đã diễn ra hội nghị tổng kết chiến dịch biên giới năm 1950, đồng thời đây cũng là nơi Bác Hồ, các đồng chí lãnh đạo cấp cao của Đảng và Chính phủ làm việc, quyết định nhiều vấn đề quan trọng liên quan đến vận mệnh của đất nước.

Di tích Khuổi Linh – xã Nghĩa Tá nằm trên sườn đồi, sát chân núi khau bon, có đỉnh cao 522m, ở vào vị trí rất hiểm trở nhưng thuận tiện giao thông cho việc cho việc liên lạc đi các hướng, đây là nơi ở và làm việc của đồng chí Trường Chinh – Nguyên Tổng Bí thư BCH Trung ương Đảng cộng sản Việt Nam và văn phòng Trung ương Đảng từ tháng 8 đến tháng 12 năm 1950. Hơn 4 tháng làm việc tại đây, đồng chí Tổng Bí thư đã có nhiều đóng góp to lớn cho cách mạng và kháng chiến, như xây dựng kế hoạch chuẩn bị mở chiến dịch biên giới, chuẩn bị các điều kiện cho đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng.

Đến với huyện Chợ Đồn, ngoài việc tham quan các điểm di tích lịch sử, du khách còn rất nhiều cơ hội tìm hiểu về những nét đẹp văn hoá mang đậm bản sắc độc đáo của các dân tộc trên địa bàn, khám phá cảnh sắc thiên nhiên, các điểm danh lam thắng cảnh, thưởng thức những món ăn ngon đặc trưng riêng có của địa phương. Đến xã Bản Thi, du khách sẽ được tham quan, vãn cảnh tại Đền Tiên Sơn, Đền Phja Khao, đây là di tích lịch sử văn hóa đã được UBND tỉnh Bắc Kạn xếp hạng di tích cấp tỉnh. Kiến trúc và lịch sử ngôi đền giữ một vị trí quan trọng trong đời sống tâm linh của người dân bản địa và du khách thập phương. Hiện nay, lượng khách đến tham quan tại hai ngôi Đền khá đông, nhất là vào dịp mùng 01, ngày rằm hàng tháng. Ngoài ra, tại thôn Bản Nhượng xã Bản Thi  còn có di tích Phia Tắc – Nhà máy in tiền đầu tiên của Bộ Tài Chính, hay di tích Hệ thống cáp tời quặng Thôn Phia Khao là một minh chứng về tiềm năng khoáng sản cũng như là hiện vật sinh động minh chứng cho sự đô hộ của thực dân Pháp đối với nhân dân ta. Cũng tại nơi này, du khách có thể thăm quan mô hình trồng rau su su lấy ngọn của HTX rau Phja Khao, với diện tích trên 5 ha, hay trải nghiệm tại Khu bảo tồn loài và sinh cảnh Nam Xuân Lạc để được tận mắt chiêm ngưỡng khu rừng nguyên sinh ngút ngàn với những cây gỗ quý, cổ thụ đến hàng trăm năm, cùng nhiều loài động vật quý hiếm đang được bảo tồn tại nơi này.

Du khách có thể hòa mình cùng thiên nhiên bao la, ngắm cảnh đẹp gắn với truyền thuyết qua những câu chuyện cổ tích cha ông truyền lại, như: Hang nước rồng, Thác Đăng Vài – thôn Bản Loàn – xã Yên Thịnh. Đến đây, chắc chắn du khách sẽ phải ngạc nhiên, thích thú khi được đắm mình giữa khung cảnh thiên nhiên núi rừng hoang sơ hùng vĩ, với những hang nước hình thù giống thân con rồng uốn lượn, những mạch nước ngầm phun ra từ các ngọn núi đá, những dòng thác nước chảy tự nhiên mát rượi. Hay đến với Bó Lòm – thôn Cốc Tộc – xã Đồng Lạc,  du khách sẽ được hòa mình với dòng nước trong lành, mát vào  mùa hè, ấm vào mùa đông, để tắm mát, thư giãn, vừa ngắm cảnh đẹp và cùng trải nghiệm thú vui tao nhã câu cá, hái rau rừng.

 Địa danh Bó Lòm  tại thôn Cốc Tộc – xã Đồng Lạc

Đến với Suối Mắt Rồng thuộc thị trấn Bằng Lũng, địa danh mà người dân địa phương thường  gọi với cái tên gần gũi, thân thuộc là Bó Cốc Liềng, đây được coi là địa danh gắn liền với sự hình thành và phát triển của thị trấn Bằng Lũng. Đã từ lâu, suối mắt rồng là nơi cung cấp nước sinh hoạt, nơi rửa rau, tắm, giặt của người dân sống ở ven mỏ nước này, là nơi tụ tập, vui đùa của trẻ nhỏ, cũng là nơi hò hẹn của những đôi trai, gái đang yêu.  Trải qua bao thế hệ, cùng sự đổi thay của xã hội, Bó Cốc Liềng vẫn tồn tại nguyên vẹn, để bao người con xa quê luôn nhớ về những kỷ niệm, nhớ về quê hương, nguồn cội của mình. Tại thị trấn Bằng Lũng, du khách còn có thể đi bộ chinh phục ngọn núi Phja vì với độ cao khoảng 400m so với mặt nước biển. Từ ngọn núi này, du khách có thể quan sát được toàn cảnh của thị trấn Bằng Lũng với đủ sắc màu rực rỡ tựa như một bức tranh giữa đại ngàn.  Đi qua thị trấn Bằng Lũng, vào xã Ngọc Phái, du khách có thể đến thắp hương tại Nghĩa trang công trường 14, đây là nơi giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ, tạo điểm đến cho du khách thập phương biết đến những công lao đóng góp của các thanh niên xung phong Công trường 114 giai đoạn 1968 đến 1975, mở những con đường đầu tiên vào huyện Chợ Đồn.

Ngoài việc tham quan, vãn cảnh, du khách có thể tìm hiểu thêm về văn hóa phi vật thể của đồng bào các dân tộc sinh sống trên địa bàn huyện như: tiếng nói, ngữ văn dân gian, các làn điệu dân ca, dân vũ đặc sắc…Về văn hóa phi vật thể, du khách có thể tìm hiểu về: Hát then, hát loàn, lượn phong slư, lượn cọi, lượn nàng ới, lượn nàng hai, lượn khảm hải, múa suông, múa bát của người Tày; hát sli, lượn xà xá của người Nùng; Hát ru, hát Páo dung, múa chuông của người Dao; lượn đối đáp nam – nữ, múa khèn, thổi kèn lá của người Mông’… Tìm hiểu về các phong tục tập quán, lễ nghi của đồng bào các dân tộc như: lễ cấp sắc, lễ đặt tên, lễ cầu mùa của người Dao, lễ hội lồng tồng của người Tày…. Trong số các loại hình di sản văn hóa phi vật thể trên địa bàn, nổi bật còn có di sản Chữ Nôm của người Dao và Nghệ thuật trang trí hoa văn trên trang phục người Dao đỏ thuộc thôn – xã Ngọc Phái là di sản đã được Bộ Văn hóa quyết định công nhận là di sản văn hóa phi vật thể Quốc  gia năm 2015 -2017  

Đến với Chợ Đồn vào dịp lễ hội xuân hàng năm, du khách còn có cơ hội được tham gia vào các hoạt động trò chơi dân gian như: Tung còn, đánh yến, đánh quay, đi cà kheo, đánh cù, bịt mắt bắt vịt, bịt mắt bắt dê, bịt mắt đánh trống…

Để hiểu sâu hơn về các làn điệu dân ca Tày, du khách có thể tìm đến Câu lạc bộ hát then, thơ, lượn của xã Yên Mỹ, hay Câu lạc bộ Hát then thị trấn Bằng Lũng thành lập năm 2018.  Những gương mặt tiêu biểu đã, đang tham gia tích cực vào việc bảo tồn dân ca Tày có thể kể đến là Ông Bế Đình Giai, ông Văn Tiến Khởi – xã Bằng Lãng; Bà Vũ Thị Lương – Thị trấn Bằng Lũng; ông Ma Kim Ly – xã Yên Thượng; Ông Lý Văn Tinh – xã Yên Mỹ; Ông Triệu Đức Xuân – xã Đông Viên;  Ông Lục Văn Ngọ – Tổ 8 thị trấn Bằng Lũng; Ông Lý văn Chiến – Thôn dầu, xã Đồng Lạc.……Tìm hiểu về các tác phẩm thơ, hoạt cảnh, độc tấu của người Tày, du khách có thể gặp gỡ ông Ma Kim Ly – xã Yên Thượng. Ông là một trong số ít những gương mặt hiện nay có thể hát, sáng tác bằng tiếng dân tộc Tày. Với tài năng của ông, ông đã từng vinh dự được ghi nhận là một trong những gương mặt tiêu biểu trong tập sách gương mặt các văn nghệ sỹ dân tộc thiểu số xuất bản năm 1997

Nói về văn hóa phi vật thể, không thể không nhắc đến trang phục truyền thống, các phụ kiên khăn, túi, mũ của các dân tộc Tày, Nùng, Dao, Mông… Đây là những sản phẩm mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc có thể xây dựng thành sản phẩm du lịch địa phương, tạo gian hàng phục vụ thu hút khách du lịch. Đến xã Nam Cường, du khách có thể mua cho mình bộ trang phục truyền thống Tày người lớn, trẻ em, các phụ kiện như khăn, túi, mũ đã được may sẵn để làm kỷ niệm tại gia đình ông Nguyễn Xuân Thợi- thôn Bản Mới, xã Nam Cường.

Đến với Chợ Đồn, du khách còn được thưởng thức các món ăn dân dã, đặc trưng của miền núi như: Măng nhồi, mầm cây cọ hầm xương, hoa chuối rừng nộm, hoa kè nhồi, núc nác nộm, cá suối, gà ta thả đồi. Đặc biệt du khách còn có thể thưởng thức đặc sản: Chân dò hầm, gà tần, khau nhục, phở chua, lạp xưởng, đây là những món ăn đặc trưng riêng có của Chợ Đồn. Hiện các sản phẩm này đang được Phòng Nông nghiệp và phát triển nông thôn huyện hướng dẫn đăng ký xếp hạng sao sản phẩm Ocops cấp tỉnh … Ghé thăm các phiên chợ vùng cao ở các xã, thị trấn để thưởng thức các món ăn như: Bánh gio, bánh giò, bánh Cóoc Mò, bánh cốm, bánh hoa chuối, cơm nếp lam; tìm mua các loại hoa, quả, hàng nông sản của địa phương như: hồng không hạt, cam, quýt;  gạo bao thai, nếp nương, măng khô, mật ong, bí đao, bí đỏ; ngắm hoa đào, hoa mận, hoa phong lan. Thăm quan trải nghiệm các mô hình phát triển kinh tế tại xã Bằng Phúc, du khách còn được thưởng thức hương vị chè san tuyết, rượu men lá, rượu vạng, ăn những món ăn đặc sản nổi tiếng tại đây như:  gỏi cá hồi, cá tầm hấp xì dầu, cháo cá tầm…

Thiên nhiên ưu đãi, ban tặng cho Chợ Đồn nhiều tiềm năng về du lịch. Với quần thể di tích Quốc gia ATK đặc biệt cùng chuỗi các điểm danh lam, thắng cảnh hoang sơ, huyền bí; phong tục tập quán độc đáo lâu đời của các dân tộc, cùng nguồn nông sản dồi dào, phong phú. Đây là những lợi thế  để thu hút khách du lịch đến với địa phương. Theo thống kê, trong những năm gần đây, số lượng khách du lịch đến tham quan Chợ Đồn ngày một tăng, mỗi năm bình quân hơn ba nghìn lượt khách. Riêng tại khu di tích Quốc gia ATK đặc biệt, năm 2018 số lượng khách tăng lên đáng kể, khoảng một nghìn lượt. Khu di tích Hệ thống đường dây cáp tời quặng, di tích Đền Tiên Sơn, di tích “Phja Tắc” tại xã Bản Thi, lượng khách cũng tăng cao, doanh thu từ hoạt động cơ sở lưu trú du lịch hằng năm đạt trên 600 triệu đồng.

 Đại biểu tham gia đóng góp xây dựng Đề án phát triển du lịch huyện Chợ Đồn 

giai đoạn 2020 – 2025 tầm nhìn đến năm 2030 do Ủy ban MTTQ huyện tổ chức hội thảo. 

Để khai thác có hiệu quả tiềm năng, lợi thế sẵn có của địa phương. Huyện Chợ Đồn đang xây dựng Đề án Quản lý và phát huy giá trị di tích, di sản văn hóa gắn với phát triển du lịch huyện Chợ Đồn giai đoạn 2020 – 2025 tầm nhìn đến năm 2030. Trong đó, sẽ thành lập Ban quản lý di tích quốc gia đặc biệt ATK cấp huyện để quản lý, khai thác, phát huy giá trị di tích đã được xếp hạng, di sản văn hóa trên địa bàn. Thu hút đầu tư, xây dựng các tour du lịch liên xã, đầu tư cơ sở, hạ tầng về văn hóa du lịch ở các xã; các thôn, bản có di tích, di sản văn hóa và danh thắng. Thực hiện thống kê, đền bù, thu hồi đất vùng giáp danh di tích để đầu tư xây dựng sân tổ chức lễ hội văn hóa về nguồn ATK, các công trình phụ trợ như: bãi đỗ xe, công trình điện thắp sáng, nước sạch, nhà vệ sinh…tại các xã Lương Bằng, Nghĩa Tá, Bình Trung để phục vụ nhân dân địa phương và du khách du lịch về nguồn.

Đề án đã được HĐND huyện thông qua kỳ họp tại Kỳ họp bất thường tổ chức vào ngày 9/10, đây sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc xúc tiến đầu tư thương mại du lịch, quảng bá, giới thiệu hình ảnh, thúc đẩy phát triển du lịch, góp phần vào việc phát triển kinh tế – xã hội của địa phương, cụ thể hóa thành công Nghị quyết Trung ương 9 khóa 11 của Đảng và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ huyện Chợ Đồn lần thứ 20, nhiệm kỳ 2015-2020, tạo tiền đề thực hiện phát triển kinh tế -xã hội cho nhiệm kỳ mới./.

Bài trướcLãnh đạo huyện gặp mặt, đối thoại với các doanh nghiệp, Hợp tác xã
Bài tiếp theoHội nghị Ban chấp hành Đảng bộ huyện Chợ Đồn lần thứ 18 – khóa 20 (Mở rộng)